طبيعت‌اند . بلكه عالم طبيعت عين ظهور و اثر خداست و انفكاكى نيست . و در اين مسائل توحيدى حضرت استاد قدَّس اللهُ نفسَه ، در تفسير و حكمت بحثهاى بسيار عالى و ارزنده نموده‌اند ؛ و در اين صورت سزاوار است همه حكماء و فلاسفه و متكلّمان بر اين روش روى آورند و از اين مشرب اشراب شوند . اينجا ديگر نيوتن و فخر رازى چكاره اند ؟ از كوويه و پاستور نام بردن اشتباه است . مسأله مشابهت انسان با بعضى از اصناف حيوانات در خلقت طبيعى مسأله‌اى است ، و مسأله ريشه گيرى و أصالت حيوانات در به دو آفرينش انسان مسأله دگرى است . و از اوّل نميتوان دوّم را بدست آورد . انسان نه تنها با بعضى از حيوانات در جهاز خون و تركيببندى استخوان و غيرها مشابهت دارد ، بلكه از جهت عامّ و وسيعترى با همه حيوانات ، و بالاتر با همه نباتات ، و بالاخره با تمام جمادات مشابه است ؛ در احكام ذرّات و الكترونها با تمام مخلوقات مادّى شباهت دارد . و در قرآن كريم وارد است : وَ اللَّهُ خَلَقَ كُلَّ دَابَّةٍ مِنْ ماءٍ فَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلى بَطْنِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلى رِجْلَيْنِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَمْشِي عَلى أَرْبَعٍ يَخْلُقُ اللَّهُ ما يَشاءُ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . « 1 » « و خداوند هر جنبدهاى را از آب آفريد . بعضى از آنها بر روى شكم راه ميروند ، و برخى بر روى دو پا راه ميروند ، و بعضى بر روى چهار تا . خداوند هر چه را كه بخواهد ميآفريند ، و حقّاً او بر هر چيزى تواناست . » وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ يَطِيرُ بِجَناحَيْهِ إِلَّا أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ

--> ( 1 ) آيه 45 ، از سوره 24 : النّور